Cırtdanlar-Harold Pinter

Görkəmli yazıçının Azərbaycan oxucusuna ilk dəfə təqdim olunan Nobel nitqi, qələmə aldığı yeganə «Cırtdanlar» romanı və ən məşhur pyeslərindən ibarət bu kitab çox mümkün ki, son illər ciddi mütaliədən yadırğamış oxucularımıza darıxdırıcı gəlsin. Çünki onun əsərləri bizim üçün ənənəvi sayılan üslublarda deyil. Zahiri əlamətlərinə əsasən realist teatrı xatırladan Pinter dramaturgiyasında rastlaşdığımız hadisələrin hamısı real məkanda, adi məişət şəraitində baş versə də, qəhrəmanlar bəsit məişət dilində danışsalar da, personajlar arasındakı münasibətlər, dialoqların, hadisələrin axarı tam gözlənilməz, qeyri-tipikdir və onları ən müxtəlif rakurslardan yozmaq mümkündür. Başqa sözlə desək, insanlar Pinterin əsərlərində eyni sözləri oxusalar da, tamam fərqli mətləbləri anlayırlar.

Onun pyesləri tənhalıq, insanlar arasında əlaqələrin qırılması, ikiüzlülük, riyakarlıqdan bəhs edir; ön planda heç bir zorakılıq, şiddət gözə dəyməsə də, bunların mövcudluğu arxa planda aydın duyulur. Dramaturq öz qəhrəmanlarının dili ilə insan şəxsiyyətinin alçalmasından, bir zamanlar əbədi görünən dəyərlərin qiymətdən düşməsindən söz açır.